Monday, September 25, 2017

तीन निर्जीवन बिमा कम्पनीलाई सैद्धान्तिक सहमति

मुना कुँवर 
काठमाडौं :  नयाँ जीवन बिमा कम्पनीहरूले कारोबार सुरु गरेपछि बिमा समितिले निर्जीवन बिमा कम्पनी सञ्चालनका लागि सैद्धान्तिक सहमति दिन सुरु गरेको छ । आइतबार तीन निर्जीवन बिमा कम्पनीरुले सैद्धान्तिक सहमति पाएका छन् ।
निर्जीवन बिमा व्यवसाय सञ्चालनका लागि समितिमा निवेदन दिएका चार कम्पनीमध्ये सानिमा, अजोड र जनरल इन्स्योरेन्स कम्पनीले सैद्धान्तिक सहमति पाएको समिति स्रोतले जनाएको छ । 
समितिबाट सैद्धान्तिक सहमति पाएका कम्पनीहरूलाई पुँजी कायम गरी आउन तीन महिनाको अवधि दिइएको छ । समितिको निर्देशनअनुसार उक्त अवधिमा पुँजी कायम गरी आउने कम्पनीले मात्रै सञ्चालन अनुमति पाउनेछन् । सञ्चालन अनुमति पाएका कम्पनीले तीन महिना भित्रका आवश्यक पूर्वाधार तयारी गरी कारोबार सुरु गर्नुपर्नेछ । 
बिमा व्यवसाय सञ्चालनका लागि आव २०६४/६५ मा यी कम्पनीहरु कम्पनी रजिष्ट्रार कार्यलयमा दर्ता भइ बसेका थिए । तत्कालीन समयमा पाँच निर्जीवन बिमा कम्पनी कार्यलयमा दर्ता भएका थिए । तर, समितिले अद्यावधिक भएर आउन निर्देशन दिँदा चार वटा कम्पनीमात्रै समितिमा पुगेका थिए । दर्ता भएका पाँच कम्पनीमध्ये आइडियल जनरल इन्स्योरेन्स आफैंमा खारेजीमा गएको थियो ।

Friday, September 22, 2017

बिमा कम्पनीद्वारा बाढीको दाबी भुक्तानी सुरु

मुना कुँवर
काठमाडौंः बाढीका कारण परेको दाबीको निर्जीवन बिमा कम्पनीहरूले भुक्तानी गर्न सुरु गरेका छन् । असोज १ गतेसम्म बिमा समितिमा प्राप्त भएको तथ्यांकअनुसार कम्पनीहरूले ३ करोड ५८ लाख रुपैयाँ दाबी भुक्तानी गरेका छन् । कम्पनीहरूले २३ वटा दाबीबापत उक्त रकम भुक्तानी गरेका हुन् । 
समितिको तथ्यांकअनुसार कम्पनीहरूमा परेको दाबीमध्ये अब ६ सय ३९ वटा दाबी बापत करिब १ अर्ब ९९ करोड रुपैयाँ दाबी भुक्तानी हुन बाँकी रहेको छ ।  कम्पनीहरूमा सबैभन्दा बढी अग्नि बिमाको दाबी परेको थियो । सोहीअनुसार हालसम्म भएको दाबी भुक्तानीमध्ये अग्नि बिमाअन्तर्गतकै दाबी परेको छ । कम्पनीहरूले १८ वटा अग्नि बिमाको दाबी भुक्तानी गरेका छन् ।
जसबापत ३ करोड ३७ लाख रुपैयाँ भुक्तानी भएको छ । त्यस्तै मोटर बिमा बापत परेको दाबीमध्ये कम्पनीहरूले ४ वटा दाबीबापत १ लाख ६१ हजार रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन् । 
सामुन्द्रिक बिमाअन्तर्गत परेको दाबीमध्ये एउटा दाबीबापत कम्पनीहरूले २० लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन् । तर, इन्जिनियरिङ बिमा (निर्माणधीन आयोजना), इन्जिनियरिङ बिमा (निर्माण  सम्पन्न भइसकेको आयोजना), बाली तथा पशुपन्छी बिमाअन्तर्गत परेको दाबीको भने हालसम्म एउटा पनि भुक्तानी भएको छैन । 

Monday, September 18, 2017

योजनामै सीमित कृषि बिमा कम्पनी

मुना कुँवर  
काठमाडौः नेपालको कृषि क्षेत्रलाई थप व्यावसायिक बनाउन स्थापना गर्ने भनिएको कृषि बिमा कम्पनी योजनामा नै सीमित भएको छ । पुनर्बिमा कम्पनीको नेतृत्वमा जीवन बिमा कम्पनी तथा निर्जीवन बिमा कम्पनीहरूको संयुक्त लगानीमा छुट्टै कृषि बिमा कम्पनी स्थापना गर्ने भनिए पनि कानुनी व्यवस्था नभएकै कारण प्रक्रिया अगाडी बढ्न सकेको छैन । 
नेपालमा २०६९ सालदेखि कृषि बिमा सुरु भएको हो । कृषि क्षेत्रको प्रवद्र्धनका लागि कृषि विकास मन्त्रालयकै नेतृत्वमा बिमा कार्यक्रम सुरु गरिएको हो । तत्कालीन समयमा कृषि बिमाप्रति कम्पनीहरू उत्साहित नभएपछि सरकारले २०७०/७१ मा कम्पनीहरूलाई अनिवार्य कृषि बिमा जारी गर्न निर्देशन दिएको थियो । फलस्वरूप पछिल्लो समयमा भने कृषि व्यवसाय एकदमै बढेको छ । 
सरकारको योजनाअनुसार कृषि बिमाको माग बढ्दै गएपनि लक्षित वर्गसम्म भने यसको पहुँच नपुगेको कृषकहरूले गुनासो गर्दै आएका छन् । कृषकहरूलाई सुरक्षित बनाउन बिमा आवश्यक भएपनि व्यावसायिक दृष्टिकोणले कम्पनीहरूको लागि भने कृषि बिमा नाफामुखी नभएको बिमकहरूको गुनासो छ ।

Wednesday, September 13, 2017

अनिवार्य पुनर्बिमामा सरकारी उदासिनता

मुना कुँवर
काठमाडौः बिमा कम्पनीहरूले जोखिमको अधिकतम हिस्सा अनिवार्य रूपमा नेपाल पुनर्बिमा कम्पनीलाई नै हस्तान्तरण गर्नुपर्ने व्यवस्था गर्ने घोषणा गरिए पनि कार्यान्वयन भने हुन सकेको छैन ।
चालू आर्थिक वर्षको बजेटमा यस विषयलाई सरकारले सम्बोधन गरे पनि अनिवार्य भने गर्न नसक्दा नेपाली कम्पनीहरूले अझै विदेशी कम्पनीमा पुनर्बिमा गर्ने प्रवृत्ति यथावत छ । चालू आवमा पनि कम्पनीहरूले जोखिमको न्यून हिस्सा मात्रै पुनर्बिमा गराएका छन् । 
पुनर्बिमाबापत नेपालबाट बाहिरिँदै गएको रकमलाई मुलुकमा नै रोक्न सरकारले २०७१ सालमा मुलुकभित्रै पुनर्बिमा कम्पनी स्थापना गरेको हो । हालको व्यवस्थाअनुसार नेपाली बिमा कम्पनीहरूले आफ्नो जोखिमको अधिकतम ३० प्रतिशत हिस्सा नेपाल पुनर्बिमा कम्पनीलाई हस्तान्तरण गर्नसक्ने व्यवस्था रहेको छ । तर, बाध्यकारी भने छैन । त्यसैले अझै पनि पुनर्बिमा बापत रकम बाहिरिँदै गएको हो । 
बिमा कम्पनीहरूले पुनर्बिमा कम्पनीलाई बेवास्ता गरेकै कारण चालू आवको बजेट भाषणमा सरकारले अनिवार्य गराउने बिषय सम्बोधन गरेको हो । तर, सरकारी अनिवार्य भने हुन सकेन ।

Tuesday, September 12, 2017

समयमै पारिश्रमिक पाउँदैनन् सर्भेयर

मुना कुँवर
काठमाडौं : बिमा सर्भेयरहरूले बिमा कम्पनीबाट समयमै पारिश्रमिक नपाउने गरेको गुनासो गरेका छन् । सर्भे गरेको वर्षौंसम्म पनि कम्पनीहरूबाट भुक्तानी नपाएको उनीहरूले बताएका छन् । 
बिमा ऐन २०४९  को दफा ३० (क) मा बिमा सर्भेयरसम्बन्धी  व्यवस्था गरिएको छ । बिमा ऐनले क्षतिग्रस्त सम्पत्तिको आर्थिक मूल्यांकन गर्ने इजाजत प्राप्त व्यक्तिलाई बिमा सर्भेयरका रुपमा परिभाषित गरेको छ । सोही शब्दले एडजस्टर र नोक्सानी मूल्यांकन गर्ने व्यक्तिलाई समेत बुझाउने ऐनमा उल्लेख छ । 
बिमा ऐनले कम्पनीहरूले आवश्यक परेको समयमा सर्भेयर राख्न पाउने व्यवस्था गरेको छ । ऐनअनुसार सर्भेयरहरूले सर्भे प्रतिवेदन बुझाएको ३५ दिनभित्रमा कम्पनीहरूले पारिश्रमिक भुक्तानी गरिसक्नु पर्नेछ । तर, कम्पनीहरूले लामो समयसम्म पनि भुक्तानी नगर्ने गरेको बिमा सर्भेयर संघका उपाध्यक्ष मोहन पुरुष ढकालले बताए । 
बिमा व्यवसायमा सर्भेयरको भूमिका अहम् हुन्छ । घटना हुने बित्तिकै घटनास्थलमा सबैभन्दा पहिला सर्भेयर नै पुग्छ । सर्भेयरले बिमित र बिमकबीच पुलको काम पनि गर्छ । तर, काम गरेअनुसार कम्पनीहरूले भुक्तानी भने नदिने गरेको सर्भेयर राजन थापाले बताए ।

२८ जिल्लामा चैते धानको बिमा

मुना कुँवर
काठमाडौंः निर्जीवन बिमा कम्पनीहरूले मुलुकका विभिन्न २८ जिल्लामा चैते धान बाली बिमालेख जारी गरेका छन् । बिमा समितिले गत वर्षदेखि सञ्चालनमा ल्याएको चैते धान बाली बिमामा उक्त जिल्लाका ५ हजार ७ सय ९५ कृृषक सहभागी भएका छन् ।
कृषि बिभागको तथ्यांकअनुसार ३ हजार २ सय १६ हेक्टर क्षेत्रफलमा लगाएको धानको बिमा भएको छ । कृषि विभाग कार्यलयले नेपालमा धान उत्पादनको क्रमलाई बढाउन बृहत धान उत्पादन कार्यक्रम नै सञ्चालन गरिरहेको छ ।
विभाग अन्र्तगतको बाली विकास निर्देशनालयको नेतृत्वमा उक्त कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको हो । सोही कार्यक्रम अन्र्तगत कृषकहरूलाई थप सुरक्षा प्रदान गर्न निर्देशनालयले बिमा समेत अनिवार्य गरेको हो । 
निर्देशनालयले गतबर्ष मात्रै समितिसँगको सहकार्यमा चैतेधान बिमालेख जारी गरेको हो । साथै, गत आवमा नेपालका ३५ जिल्लामा लगाइएका चैते धानको बिमा गर्ने निर्देशनालयले लक्ष्य लिएको थियो ।
तर, दक्ष कर्मचारीको अभाव कारण सात वटा जिल्लामा लगाईएको बालीको बिमा गर्न नसकिएको निर्देशनालयका वरिष्ठ बाली विकास अधिकृत प्रकाश आचार्यले बताए । 

Sunday, September 10, 2017

जीवन बिमा बजार र अबका चुनौती

बिमा समितिबाट हालै नौवटा जीवन बिमा कम्पनीले सञ्चालन अनुमति लिएका छन् । जसमध्ये आईएमई लाईफले भदौ १ गते देखि कारोबार सुरु गरिसकेको छ भने रिलायबल लाइफ र ज्योति लाइफले पनि कारोबार सञ्चालनको अन्तिम स्वीकृति लिइसकेका छन् ।
कम्पनीहरूले अनौपचारिक कारोबार सुरु गरिसकेका छन् भने दसंै अगाडि औपचारिक कारोबार गर्ने तयारी गरेका छन् । यसअघि नै नेपालमा नौ जीवन बिमा कम्पनी सञ्चालन छन् । नयाँ कम्पनीको आगमनले बिमा बजारमा यति बेला तातेको छ ।
तर, नेपालमा बिमासम्बन्धी चेतनाको कमी हुनु, आम्दानी स्तर कम हुनु, दक्ष जनशक्ति अभाव हुनुलगायतका समस्याले जीवन व्यवसाय धरापमा पर्ने सक्ने आंकलन गरिएको छ । यद्यपि यस्ता समस्यालाई सामाधान गरी नेपालमा बिमाको पहुँच कसरी विस्तार गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा काठमाडौंमा गरिएको छलफलका सहभागीले व्यक्त गरेको विचार । 

जति दबाब आए पनि नियम बाहिर गए कारबाही गरिने
चिरन्जीवी चापागाईं 
अध्यक्ष 
बिमा समिति 



हामीले नयाँ जीवन बिमा कम्पनीहरूलाई लाइसेन्स प्रदान गर्ने कार्य भर्खरै सकेका छौं । केहीले कारोबार सुरु गरिसक्नु भएको छ भने केही कम्पनीहरूले पूजा गरेर अनौपचारिक कारोबार सुरु गरी सक्नुभएको छ ।
र, दसंै अगाडि नै औपचारिक कारोबार गर्ने तयारी गर्दै हुनुहुन्छ । त्यस्तै, अन्य कम्पनीले भौतिक पूर्वाधार तयार  गरेर हामीलाई निरक्षणका लागि बोलाउँदै हुनुहुन्छ । हालसम्म हामीले नयाँ नौवटा जीवन बिमा कम्पनीलाई सञ्चालनको अनुमति दिएका छौं । 
नयाँ कम्पनीहरू आउँदा बजारमा धेरै टीका टिप्पणी भए । यो स्वाभाविक पनि हो । एकै पटक धेरै कम्पनी आउँदा भोलि के होला भन्ने सबैको मनमा जिज्ञासा आउनुलाई सामान्य मान्छु म । उसो भए भविष्यमा सबै ठीक नै होला भनेर त म पनि भन्दिनँ । पक्कै पनि विकृति पनि आउन सक्छ । त्यसैले धेरै कम्पनी हुँदा आउन सक्ने समस्यालाई आंकलन गरी हामीले त्यसको समाधानको पनि तयारी गरेका छौं ।  

Tuesday, September 5, 2017

ज्योति लाइफले पनि पायो अन्तिम स्वीकृति

कारोबार संवाददाता 
काठमाडौंः बिमा समितिबाट सञ्चालन अनुमति लिएका जीवन बिमा कम्पनीले धमाधम अन्तिम स्वीकृति लिन थालेका छन् । यसै क्रममा ज्योति लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले सोमबार बिमा समितिबाट कारोबार सञ्चालनका लागि अन्तिम सैद्धान्तिक स्वीकृति लिएको छ । अन्तिम स्वीकृति लिनेमध्ये ज्योति लाइफ तेस्रो कम्पनी हो ।
४२ जना सञ्चालक रहेको ज्योति लाइफको चुक्ता पूँजी २ अर्ब २० करोड रहेको कम्पनीका सञ्चालक नन्दकिशोर शर्माले बताए । उनका अनुसार कम्पनीले १ अर्ब ५४ करोड पुँजी कायम गरी समितिबाट कारोबारको अनुमति पाएको हो । कम्पनीले सोमबार मध्यान्हदेखि नै विमा पोलिसी जारी गर्न सुरु गरिसकेको छ ।
अनौपचारिक रूपमा कारोबार सुरु गरेको ज्योति लाइफले दसैंअगाडि (असोज ६) गते औपचारिक उद्घाटन गर्ने तयारी गरेको सञ्चालक शर्माले बताए । “सम्भवतः हामी घटस्थापनापछि र फूलपाती अगाडि एउटा सार्वजनिक कार्यक्रमको आयोजना गरी कारोबार सुरु गर्नेछौं,” उनले भने । 

बाढीले बिमा कम्पनीमा २ अर्बको दाबी

मुना कुँवर
काठमाडौं: गत महिना आएको बाढीले तराई क्षेत्रमा पु¥याएको क्षतिका कारण निर्जीवन बिमा कम्पनीहरूमा १ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ बराबरको दाबी परेको छ ।
बिमा समितिको तथ्यांकअनुसार १५ निर्जीवन बिमा कम्पनीहरूमा ५ सय ३० वटा दाबी परेका छ । प्राप्त सूचना तथा प्रारम्भिक निरिक्षणबमोजिम दाबीको अनुमानित विवरण आए पनि वास्तविक क्षतिको विवरण भने आउन बाँकी रहेको समितिले बताएको छ । 
तथ्यांकअनुसार निर्जीवन बिमाअन्र्तगत सबैभन्दा बढी दाबी अग्नि बिमामा परेको छ । उक्त बिमाअन्र्तगत २ सय ५४ वटा दाबी परेका छन् । जसबापत अनुमानित १ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ दाबी परेको छ । त्यस्तै, मोटर बिमाअन्र्तगत ९४ वटा दाबी परेका छन् । जसबापत कम्पनीहरूमा अनुमानित १ करोड ४८ लाख रुपैयाँ दाबी परेको छ । 
इन्जिनियरिङ बिमा (निर्माणधीन आयोजना)अन्र्तगत ७५ वटा दाबी परेको छ । जसबापत कम्पनीहरूमा ३६ करोड ४७ लाख रुपैयाँ दाबी परेको छ भने इन्जिनियरिङ बिमा (निर्माण सम्पन्न भइसकेका आयोजना)अन्र्तगत भने ३५ वटा दाबी परेको छ ।  जसबापत ८ करोड ६२ लाख रुपैयाँ दाबी परेको छ । त्यस्तै, सामुन्द्रिक बिमा अन्र्तगत भने २ वटा दाबी परेको छ । जसबापत ६२ लाख रुपैयाँ अनुमानित दाबी परेको समितिको तथ्यांकमा उल्लेख छ ।