नेपालमा बिमा उद्योग

डा. रवीन्द्र घिमिरे 

विगत     

नेपाल बैंक लिमिटेडको आफ्नो आन्तरिक सम्पत्तिको सुरक्षण गर्ने उद्देश्यले माल चलानी तथा बिमा अड्डाको नाममा निजी क्षेत्रको सहभागितामा वि.सं. २००४ मा स्थापना भएको बिमा कम्पनीले बिमाको इतिहास रचेको थियो । त्यति बेला दुई दर्जन उद्योग स्थापना भएका थिए ।

काठमाडौं र दक्षिणी क्षेत्रमा स्थापित उद्योग–व्यवसायको बिमाको मागलाई नेपाली बिमा कम्पनीले थेग्न नसक्दा भारतीय कम्पनीहरूको नेपालमा आइरो लाग्यो । तीमध्येका तीन कम्पनी हालसम्म पनि मौजुद छन् । झन्डै २१ वर्ष बिमा ऐनको अभावमा बिमा उद्योग सुस्त गतिमा अघि बढ्दै गयो ।

सरकारी बिमा कम्पनी राष्ट्रिय बिमा संस्थानले एकाधिकार पाएको बेला पनि संस्थानले उल्लेखनीय फड्को मार्न सकेन । वि.सं. २०४७ पश्चात् अर्थतन्त्रलाई निजीकरण र उदारीकरण गर्दै लगियो ।

चुक्ता पुँजी बढाउन बिमा कम्पनीहरुले ८४ अर्ब रुपैयाँ थप्नुपर्ने

मुना कुँवर   visibility2466

काठमाडौं : बिमा समितिले प्रस्ताव गरेको नयाँ बिमा ऐनमा व्यवस्था गरेअनुसार चुक्ता पुँजी पु¥याउन बिमा कम्पनीहरूलाई करिब ८४ अर्ब रुपैयाँ थप गर्नु पर्नेछ । समितिले प्रस्ताव गरेको कम्पनीहरूको चुक्ता पुँजीलाई नै सांसदले पारित गरेमा कम्पनीहरूले ८३ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँ थप गर्नुपर्ने देखिएको छ । 

हाल नेपालमा ९ वटा जीवन बिमा र १७ वटा निर्जीवन बिमा कम्पनी सञ्चालित छन् । सोमध्ये जीवन बिमाअन्तर्गत मेटलाइफ र निर्जीवन बिमा कम्पनीअन्तर्गत नेसनल इन्स्योरेन्स र दि ओरियन्टल इन्स्योरेन्स कम्पनी विदेशी कम्पनी हुन्, जसले नेपालमा शाखा सञ्चालन गर्ने अनुमति पाएको छन् । यिनीहरूका लागि भने चुक्ता पुँजी वृद्धिको प्रावधान लागू हुँदैन ।  

बिमा समितिले नयाँ ऐनमा जीवन बिमा कम्पनीको चुक्ता पुँजी ५ अर्ब रुपैयाँ र निर्जीवन बिमा कम्पनीको चुक्ता पुँजी ४ अर्ब रुपैयाँ पु¥याउनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ ।

यस व्यवस्थाअनुसार बिमा कम्पनीहरूको (आठवटा जीवन र १५ वटा निर्जीवन) चुक्ता पुँजी १ खर्ब रुपैयाँ पुग्नुपर्नेछ । यो रकम हालको रकमभन्दा करिब नौ गुणाले बढी हो । हाल बिमा कम्पनीहरूको (राष्ट्रिय बिमा संस्थान बाहेक) कुल चुक्ता पुँजी ११ अर्ब १६ करोड रुपैयाँ छ । 

जीवन बिमा कम्पनीको ८७ प्रतिशत लगानी वित्तीय संस्थामा,

२४ कार्तिक, २०७३ ३:०६ दिउँसो    मुना कुँवर 

काठमाडौं : लगानीको अन्य विकल्प नहुँदा जीवन बिमा कम्पनीहरूको ठूलो रकम बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको मुद्दती निक्षेपमा थुप्रिएको छ ।

बिमा समितिको तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक वर्ष (२०७२/७३) को अन्त्यसम्ममा कम्पनीहरूले ८१ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ वित्तीय संस्थाको मुद्दती निक्षेपमा लगानी गरेका छन् । यो रकम कम्पनीहरूको कुल लगानीको ८६.५९ प्रतिशत हो । 

बिमा समितिले बिमा कम्पनीहरूलाई लगानी गर्न निश्चित क्षेत्र तोकिदिएको छ । त्यस्तै, उक्त क्षेत्रमा सीमित लगानी गर्न समेत निर्देशन दिएको छ ।

समितिको प्रावधानअनुसार वाणिज्य बैंकको मुद्दती निक्षेपमा तथा अल्पकालीन लगानीमा कम्पनीहरूले कुल लगानी रकमको ३५ प्रतिशतमा नघट्ने गरी लगानी गर्नुपर्नेछ ।