स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम कैलालीबाट शुरू

मुना कुँवर

चैत २५ देखि दर्ता प्रक्रिया, जेठदेखि स्वास्थ्य सेवा

चैत १६, काठमाडौं । स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम कैलाली जिल्लाबाट शुरू हुने भएको छ । सो कार्यक्रम स्वास्थ्य मन्त्रालयले शुरू गर्न लागेको हो । पहिलो चरणका लागि छानिएका तीन जिल्लामध्ये कैलाली जिल्लाबाट कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागिएको सामाजिक स्वास्थ्य सुरक्षा विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक गुणराज लोहनीले बताए । उक्त कार्यक्रम सञ्चालनका लागि पहिलो चरणमा सरकारले इलाम, बाग्लुङ र कैलालीलाई छनोट गरेको थियो । कैलालीमा कार्यक्रम चैत महीनामै शुरू हुने र त्यसका लागि चैत २५ गतेदेखि दर्ता प्रक्रिया थालिने पनि लोहनीले जानकारी दिए । उनले भने, ‘जेठदेखि भने स्वास्थ्य सेवा नै शुरू गरिनेछ ।’

बीमितको स्वास्थ्य उपचारका लागि मन्त्रालयले स्थानीय स्वास्थ्य संस्था तथा अस्पतालहरूसँग सम्झौता गरिसकेको छ । कोहलपुर हस्पिटल, मेलकुना हस्पिटल, धनगढी हस्पिटल, टीकापुर हस्पिटल तथा चार प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रसँग सम्झौता गरिएको समितिले बताएको छ । त्यस्तै, कार्यक्रमका लागि कैलाली जिल्लामा १ सय २४ जना स्वयंसेवकसमेत परिचालन गरिएको छ । समितिका अनुसार स्वयंसेवकहरूलाई आवश्यक तालीमसमेत दिइसकिएको छ ।

नेपालमा बीमा, पुनर्बीमा र पर्याप्त पूँजी

शैलेन्द्रकुमार श्रेष्ठ

नेपालको बीमाबजारमा १७ ओटा निर्जीवन, ९ ओटा जीवन तथा १ पुनर्बीमा कम्पनीको उपस्थिति छ । हालको बीमाबजारमा नियालेर हेर्दा निर्जीवन बीमाशुल्क करीब रू.११ अर्ब र जीवन बीमाशुल्क करीब रू.२४ अर्ब छ भने पुनर्बीमा शुल्कका रूपमा निर्जीवनतर्फ ५० प्रतिशतदेखि ६० प्रतिशत तथा जीवनतर्फ २ दशमलव ५० प्रतिशतदेखि ३ प्रतिशत विदेशिने भइरहेका छन् । हालै एक पुनर्बीमा कम्पनी सञ्चालनमा आएको छ । तर, नेपाली बीमकहरूबाट कतिको पुनर्बीमा प्रदान गरिन्छ सो हेर्न बाँकी छ ।

पदमराज अवस्थीले २४ माघ २०७२ को अभियानमा लेख्नुभएको ‘बीमा कम्पनीमा पूँजी वृद्धिको औचित्य’ पढेको थिएँ । त्यसै सन्दर्भमा पूँजी वृद्धिको औचित्यबारे केही लेख्न मन लाग्यो । पक्का पनि बीमा कम्पनीले आफ्नो दायित्व धारण गर्ने क्षमता चुक्तापूँजीमा निर्भर गर्छ । जोखीममा आधारित पूँजीको व्यवस्था हुनुपर्ने सर्वमान्य सिद्धान्त हो । सैद्धान्तिक हिसाबमा नेट वर्थ अर्थात् चुक्तापूँजी तथा जगेडा कोषहरूको समायोेजन रकमको ३ देखि ५ प्रतिशत प्रतिजोखीम अर्थात् प्रतिबीमालेखको दायित्व धारण गर्न सकिन्छ ।

जीवन बीमाको नाफा ३१ प्रतिशतले वृद्धि

मुना कुँवर

• समग्रमा आम्दानी १४.९५ प्रतिशतले बढ्य
• खर्च समग्रमा ४.३८ प्रतिशतले घट्यो

चैत १३, काठमाडौं । चालू आर्थिक वर्ष २०७२/७३ को पहिलो ६ महीनाको अवधिमा जीवन बीमा कम्पनीहरूको नाफा करीब ३१ प्रतिशतले बढेको छ । पुस महीनासम्ममा आठओटा कम्पनीले प्रकाशित गरेको वित्तीय विवरणअनुसार नाफाको दर यस्तो देखिएको हो । विवरणअनुसार सो अवधिसम्ममा कम्पनीहरूको नाफा रू. ३३ करोड ६३ लाख पुगेको छ । गत आवको सोही अवधिमा भने यस्तो नाफा रू. २५ करोड ५७ लाख रहेको थियो । क्रमिक रूपमा जीवन बीमातर्पm मानिस सचेत हुँदै गएकाले जीवन बीमा कम्पनीहरूको व्यवसाय पनि बढ्दै गएको बीमा समितिका निर्देशक श्रीमान् कार्कीले बताए ।

‘ओटीसी मार्केट’मा कारोबार शुरू

मुना कुँवर

चैत १०, काठमाडौं । ओभर दि काउण्टर (ओटीसी)मा पहिलोपटक मारुती सिमेण्ट लिमिटेड कम्पनीको कारोबार भएको छ । गत सोमवार कम्पनीको ६ लाख ९३ हजार २ सय कित्ता शेयर उक्त बजारमार्फत किनबेच भएको ओटीसी बजारका वरिष्ठ अधिकृत नारायणप्रसाद तिमिल्सिनाले बताए । उनले भने, ‘अन्य थुप्रै कम्पनी पनि पाइप लाइनमा छन् ।’

कम्पनी रजिष्ट्रार कार्यालयमा दर्ता भएका कम्पनीमध्ये धितोपत्र बजारमा सूचीकरण नभएका कम्पनीहरूको शेयर नामसारी गर्ने कार्य कम्पनीका सञ्चालक समितिको निर्णयानुसार हालसम्म रजिष्ट्रार कार्यालयबाट सोझै हुँदै आएको थियो । तर, केही साताअघि कम्पनी रजिष्ट्रार कार्यालयले एक परिपत्र जारी गर्दै कम्पनीको शेयर नामसारी तथा किनबेच गर्ने कार्य अनिवार्य रूपमा ओटीसी बजारमार्पmत नै गर्न सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिएको थियो । निर्देशनसँगै ओटीसी बजारमा पहिलोपटक मारुती कम्पनीको शेयर कारोबार भएको तिमिल्सिनाले बताए । उनका अनुसार कारोबारका लागि हाथवे इन्भेष्टमेण्ट कम्पनी तथा ग्लोबल आईएमई बैङ्कले पनि बजारमा दर्ताको प्रक्रिया अगाडि बढाइसकेका छन् । त्यस्तै अन्य थुप्रै कम्पनीबाट सोधपुछ गर्ने क्रम बढेको उनले बताए ।

बढ्दै छ जीवन बीमा कम्पनीको बोनस दर

मुना कुँवर

फागुन १०, काठमाडौं । नेपालमा सञ्चालित जीवन बीमा कम्पनीहरूको बोनसदर प्रतिवर्ष बढ्दो अवस्थामा देखिएको छ । आर्थिक वर्ष २०६९/७० को तुलनामा आव २०७०/७१ मा चार जीवन बीमा कम्पनीले बोनसदर बढाएका छन् । बीमा समितिको तथ्याङ्कअनुसार दुईओटा कम्पनीको बोनसदर भने स्थिर देखिएको छ । जीवन बीमा कम्पनीहरूको बोनसदर प्रतिवर्ष बढ्दो अवस्थामा नै देखिएको बीमा समितिका निर्देशक श्रीमान् कार्कीले बताए । उनले भने, ‘कम्पनीहरूको व्यवसाय बढ्दै जाँदा नाफा बढ्न गै बोनसदर पनि वृद्धि भएको हो ।’

जीवन बीमा कम्पनीहरूले नाफाको आधारमा बोनसदर घोषणा गर्छन् । कम्पनीले आम्दानी गरेको वार्षिक कुल नाफामध्ये ९० प्रतिशत रकम बीमितहरूलाई वितरण गरिन्छ भने १० प्रतिशत रकम लगानीकर्तालाई वितरण गरिन्छ । यस्तो बोनसदर कम्पनीहरूले आर्थिक वर्ष सकिएपछि वार्षिक रूपमा घोषणा गर्छन् । कम्पनीहरूले बोनसदर प्रतिहजारका दरले वितरण गर्छन् ।

भूकम्पपछिको दाबीको ५३% भुक्तानी

मुना कुँवर

चैत ८, काठमाडौं । विनाशकारी भूकम्पका कारण निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूमा परेको दाबी रकममध्ये आधा प्रतिशत रकम भुक्तानी भएको छ । बीमा समितिको तथ्याङ्कअनुसार भूकम्पपछिको करीब ११ महीनाको अवधिमा ती कम्पनीले ५३ दशमलव शून्य ८ प्रतिशत रकम भुक्तानी गरेको देखिएको छ । हालसम्मको अवस्थालाई हेर्दा दाबी भुक्तानीको अवस्था सन्तोषजनक रहेको बीमा समितिका निर्देशक राजुरमण पौडेलले बताए । उनले भने, ‘दाबी नलाग्नेको सङ्ख्यालाई हेर्ने हो भने बीमा कम्पनीहरूले गरेको भुक्तानी हामीले आशा गरेअनुसार नै रहेको छ ।’

समितिका अनुसार भूकम्पपछि कम्पनीहरूमा रू. १८ अर्बबराबरको दाबी परेको थियो । त्यसमध्ये चैतको पहिलो सातासम्ममा कम्पनीहरूले रू. ९ अर्ब ८७ लाख भुक्तानी गरिसकेका छन् । त्यस्तै, बीमालेखको सङ्ख्याको आधारमा हेर्ने हो भने कम्पनीहरूमा १७ हजार ६ सय ५९ ओटा बीमा दाबी परेकोमा त्यसमध्ये बीमा कम्पनीहरूले ११ हजार १ सय १३ ओटाको भुक्तानी गरिसकेका छन् । यो सङ्ख्या कुल दाबीको ६३ दशमलव ९३ प्रतिशत हो । कम्पनीहरूमा परेको कुल दाबीमध्ये ४ हजार ५ सय ९० ओटा बीमा दाबी नलाग्ने पाइएको छ । यो सङ्ख्या कुल दाबीको करीब २६ प्रतिशत हो ।

बीमा समितिबाट बीमा कम्पनीलाई निर्देशन, अब लघुबीमा योजना पनि

मुना कुँवर

चैत ७, काठमाडौं । न्यून आयस्तर भएका मानिसलाई लक्षित गरी बीमा समितिले लघुबीमा योजना जारी गरेको छ । समितिले जीवन बीमाअन्तर्गत दुईओटा र निर्जीवन बीमाअन्तर्गत तीनओटा लघुबीमा योजना सञ्चालनमा ल्याउन बीमा कम्पनीहरूलाई निर्देशन दिइसकेको छ । समितिले निर्जीवन बीमा योजनाअन्तर्गतका बीमालेखहरूको ढाँचा तयार पारिसकेको छ । जीवन बीमाअन्तर्गतका योजनाको अन्तिम ढाँचा भने तयार पार्न बाँकी रहेकोे बीमा समितिका निर्देशक राजुरमण पौडेलले बताए ।

समितिले लघुबीमा निर्देशिका २०७१ अनुसार निर्जीवन बीमाअन्तर्गत गार्हस्थ्य लघुबीमा, स्वास्थ्य लघुबीमा र व्यक्तिगत लघुबीमा योजना सञ्चालनमा ल्याएको छ । यस्तै जीवन बीमाअन्तर्गत म्यादी लघु जीवन बीमा र सावधिक लघु जीवन बीमा सञ्चालनमा ल्याएको हो । निर्देशिकाअनुसार उक्त बीमा योजनाहरू बीमा कम्पनीहरूले न्यून आयस्तर भएका र ग्रामीण भेगमा मानिसमा मात्रै जारी गर्नुपर्ने छ ।

सरकारी आयोजनामा बीमाको दायित्व ५ वर्ष थपिँदै

मुना कुँवर

चैत ४, काठमाडौं । सरकारी आयोजनामा बीमा कम्पनीहरूको दायित्व लम्ब्याएर ५ वर्ष पुर्‍याइने भएको छ । आयोजनाको निर्माणपछि मर्मत अवधि ५ वर्ष तोक्ने सरकारको तयारीसँगै बीमा कम्पनीहरूको दायित्व पनि थप हुने भएको हो । यस्तो व्यवस्थासहित सार्वजनिक खरीद ऐन २०६३ संशोधनका लागि संसद्मा प्रस्ताव गरिएको सार्वजनिक खरीद अनुगमन कार्यालयका निर्देशक शङ्करकृष्ण श्रेष्ठले बताए । उनले भने, ‘संशोधन भइसकेपछि गाइड लाइन बनाइनेछ । यसले योजनाको प्रकृतिअनुसार मर्मत अवधि तोक्नेछ ।’

अहिलेको सार्वजनिक खरीद ऐनमा यस्तो मर्मत अवधि स्पष्ट रूपमा किटान गरिएको छैन । ऐनको प्रावधानअनुसार सम्झौतापत्रमा यस्तो अवधि उल्लेख गरिएको हुन्छ । ठेक्काको बोलपत्र माग गर्दा नै स्ट्याण्डर्ड बिडिङ डकुमेण्टको विशेष प्रावधानमा यस्तो अवधि खुलाइने गरिएको श्रेष्ठले बताए । प्रायः यस्तो मर्मत अवधि १३ महीनादेखि २ वर्षसम्म हुने गरेको पाइन्छ ।

बीमा विशिष्टीकरण : (सु) नौलो अवधारणा

पदमराज अवस्थी

बीमा विशिष्टीकरण भनेको क्षेत्रगत र संरचनात्मक व्यवस्थाको आधारमा बीमा व्यवसाय सञ्चालन गर्नु हो । बीमा वर्गीकरणभन्दा विशिष्टीकरण अझ परिष्कृत धारणा हो । नेपालमा बीमाको वर्गीकरणसम्म गरिएको छ तर उद्योग, भूगोल र अन्य संरचनाको आधारमा विशिष्टीकरण हुन नसक्दा सम्पूर्णजसो कम्पनीले एउटै प्रकारको व्यापार गरिरहेका छन् भने एकै क्षेत्रमा सीमित छन् । विशिष्टीकृत बीमा व्यवसायलाई दुई भागमा बाँड्न सकिन्छ  :

क्षेत्रगत विशिष्टीकरण
क्षेत्रगत विशिष्टीकरण भौगोलिक क्षेत्र, हावापानी, स्थानीय उद्योग र पेशा–व्यवसाय र सम्भाव्य बजारका आधारमा गरिन्छ । सम्पूर्ण क्षेत्रमा एकै किसिमको इन्स्योरेन्स प्रोडक्टको आवश्यकता नहुन सक्छ ।

अहिलेको हाम्रो समस्या पनि यही हो कि हामी सम्पूर्ण  ठाउँमा मोटर, कार्गो, अग्नि आदिको मात्र बीमा गर्न खोजिरहेका छौं । तर, अबका दिनमा बीमा कम्पनीहरूले आफूलाई पायक पर्ने र धान्न सक्ने प्रकारको व्यवसायमा बढी जोड दिनुपर्छ । सरकारले घोषणा गरेका विशेष आर्थिक क्षेत्र(सेज), औद्योगिक क्षेत्र र व्यापार व्यवसायको बाहुल्य क्षेत्रलाई दृष्टिगत गरी यिनै व्यापार व्यवसायलाई संरक्षण दिने किसिमको प्रोडक्टहरूमा बढी जोड दिनुपर्छ ।

यस्तो देखियो मेरो माइक्रोफाइनान्समा शेयर भर्नेको भीड

मुना कुँवर

२०७२-११-३० मा प्रकाशित      ३६१८ पटक पढिएको    

फागुन ३०, काठमाडौं । मेरो माइक्रोफाइनान्स वित्तीय संस्थाको प्राथमिक शेयर भर्नेहरुको भीड थामिनसक्नुको भएको छ । आइतबार फारम भर्नेहरुको विवरण प्राप्त नभइसकेपनि शुक्रबारसम्म ४२ दशमलव ८ गुणा बढी आवेदन परेको छ । सो अवधिसम्ममा ३६ हजार ९ सय ८७ ओटा आवेदन परेको ग्लोबल आईएमई क्यापिटलले बताएको छ ।
संस्थाले गत फागुन २७ गते देखि सर्वसाधारणका लागि ६ लाख १२ हजार कित्ता प्राथमिक शेयरनिष्काशन गरेको हो ।

गत शुक्रबार नयाँ बानेश्वर स्थित सिटिजन्स बैङ्क इन्टरनेशलको शाखा कार्यलयमा संस्थाको शेयरको लागि आवेदन भर्दै लगानीकर्ता ।