Thursday, February 16, 2017

हवाई बिमामा नेपाली कम्पनीको खुद धारणा क्षमता न्यून

मुना कुँवर
काठमाडौंः नेपालका बिमा कम्पनीको पुँजी प्रत्येक वर्ष वृद्धि हुँदै गए पनि हवाई बिमामा कम्पनीहरूको खुद धारण गर्ने क्षमता भने वृद्धि हुन सकेको छैन । कम्पनीहरूले हवाई बिमामा शून्य दशमलव शून्य ३ प्रतिशत खुद धारणा गर्छन् भने ९ दशमलव ९७  प्रतिशत भने पुनर्बिमा गर्दै आएका छन् । 
पुनर्बिमा निर्देशिका, २०६५ मा बिमा कम्पनीहरूले आफूले धारण गर्न सक्नेभन्दा बढीको  जोखिम भएमा पुनर्बिमा गर्नु पाउने व्यवस्था गरिएको छ । तर, बिमकले जारी गरेको प्रत्येक बिमालेखले रक्षावरण गरेको जोखिम बिमकले धारण नगरी शतप्रतिशत पुनर्बिमा भने गराउनु हुँदैन ।
बिमकले धारण गर्ने जोखिम धारण गरी बाँकी रहेको जोखिमको पुनर्बिमा गराउनु पर्ने प्रावधान छ । सुरुवाती अवस्थामा पुँजी पनि कम थियो । फलस्वरुप कम्पनीहरूको खुद धारण गर्ने क्षमता पनि कम थियो ।

बिमा प्रतिष्ठान अझै बन्न सकेन

मुना कुँवर
काठमाडौः बिमा क्षेत्रको सवलीकरणका लागि बिमा प्रतिष्ठान निर्माण गर्ने नियामक निकाय बिमा समितिको योजना अझै सफल हुन सकेको छैन । लामो समयदेखि प्रतिष्ठानको चर्चा चल्दै आए पनि हालसम्म यो बहसमै सिमित छ ।
आठ वर्ष अगाडि नै समितिले प्रतिष्ठान निर्माणका लागि आवश्यक अनुसन्धान र खाका निर्माण गरेको थियो ।समितिले करिब एक दशकअघि बिमा प्रतिष्ठानको परिकल्पना गरेको हो । बिमा क्षेत्रमा दक्ष जनशक्तिको अभाव भएपछि प्रतिष्ठानको आवश्यकता महशुस गरिएको थियो ।
प्रतिष्ठान निर्माण गर्ने पहल धेरै पहिलेदेखि नै चल्दैआए पनि समितिका पूर्वअध्यक्ष प्रा.डा. फत्तबहादुर केसीको पालामा भने यसको प्रक्रिया अगाडी बढिसकेको थियो ।
२०६६ मा नै तत्कालीन अध्यक्ष केसीले प्रतिष्ठान निर्माणका लागि आवश्यक अनुसन्धान गरी खाका समेत निर्माण गरिसकेका थिए । उनकै नेतृत्वमा गठित समितिले प्रतिष्ठानका बिषयमा धेरै बहस समेत गरिसकेको थियो । 

Sunday, February 12, 2017

परामर्शदाताका लागि पेशागत दायित्व बिमा अनिवार्य

मुना कुँवर


काठमाडौः व्यक्तिगत वा संस्थागत रुपमा व्यावसायिक परामर्श सेवा प्रदान गर्ने सेवा प्रदायक व्यक्ति तथा संस्थाले पनि अबदेखि बिमा गर्नुपर्ने भएको छ । यस्ता संस्थाले आफनो पेशागत दायित्व रक्षावरण गर्न लागि अनिवार्य रुपमा बिमा गर्नुपर्ने व्यवस्था सरकारले गरेको छ । 
सरकारले गत महिना सार्वजनिक खरिद (चौथो) नियमावली २०७३ जारी गर्दै यस्ता परामर्श संस्था वा व्यक्तिले अनिवार्य बिमा गरेको हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको हो । सरकारले मूल नियमावलीको नियम ८१ मा गरेको संशोधनअनुसार ऐनको दफा ३८ बमोजिम सम्झौता गर्ने परामर्शदाताले  सम्झौता गरेको तीस दिनभित्र सम्झौताको कुल रकम समेट्ने गरी सार्वजनिक निकायलाई निशर्त भुक्तानी हुने पेशागत दायित्व बिमा (प्रोफेशनल लायबिलिटी इन्स्योरेन्स) पेश गर्नुपर्ने छ ।
सरकारले गरेको नयाँ व्यवस्थाका आधारमा बिमा समितिले पेशागत दायित्व तथा क्षतिपूर्ति बिमालेख जारी गरेको समितिका प्रवक्ता पुजना ढुंगेल अधिकारीले  जानकारी दिइन् । उनका अनुसार समितिले गत विहिबारदेखि नै यो बिमालेख जारी गरेको हो । 

Wednesday, February 8, 2017

अब चैते धानको पनि बिमा

मुना कुँवर  
काठमाडौ: कृषकले अब चैते धानको पनि बिमा गर्न पाउने भएका छन् । कृषकको आवश्यकतालाई मध्यनजर गरी बिमा समितिले चैते धान बाली (सामुहिक) बिमालेख जारी गरेपछि कृषकहरू थप लाभाविन्त हुने भएका छन् ।
योजनाले बिमा अवधिभित्र धानबाली हानी नोक्सानी भएमा कम्पनीले क्षतिपूर्ति भुक्तानी गर्नेछ । कम्पनीले उत्पादन मूल्यको आधारमा वास्तविक क्षतिको बिमा दाबीमा व्यवस्था भए अनुसारको रकम बिमित कृषकलाई भुक्तानी गर्दछ ।
कृषि पेशालाई प्रवद्र्धन गर्ने सरकारको लक्ष्यअनुसार समितिले चैते धानबाली बिमालेख जारी गरेको समितिका उपनिर्देशक कुन्दन सापकोटाले बताए । “यो अहिलेसम्म जारी भएका बिमालेखभन्दा फरक खालको छ, योजना सफल भएमा अन्य बिमालेख बनाउन पनि सहयोग हुनेछ,” उनले भने ।
चैते धान बिमालेख एकल बिमालेख हो । एउटा जिल्लाको लागि एउटा मात्रै बिमालेख जारी गरिन्छ । जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले चैते धान बाली लगाउने कृषकको तथ्यांक संकलन गर्दछ । सबै कृषकको बालीको एकमुष्ट रुपमा बिमा गरिने जनाइएको छ ।

Monday, February 6, 2017

सेवा शुल्क घटाउन बिमा समितिद्वारा अस्वीकार

मुना कुँवर  
काठमाडौंः बिमा कम्पनीहरूले बिमा समितिलाई बुझाउँदै आएको सेवा (नियमन) शुल्क नघट्ने भएको छ । प्रस्तावित बिमा ऐन २०७२ को मस्यौदामा यसलाई घटाउने प्रस्ताव गरिए पनि विद्यमान दरमा नै कायम राखिने भएको छ ।
हालको व्यवस्थाअनुसार बिमा कम्पनीहरूले समितिलाई बार्षिक रुपमा आफनो कुल व्यवसायको एक प्रतिशत सेवा शुल्क रुपमा बुझाउँदै आएका छन् । प्रस्तावित ऐनको मस्यौदाको दफा ८९ मा नियमन शुल्क घटाएर एक प्रतिशतभन्दा कम राखिएको थियो ।
बिमकहरूको चौतर्फी दबाबका कारणले समितिले नयाँ ऐनको मस्यौदामा शुल्क घटाउने प्रस्ताव गरेको थियो । मस्यादौमा जीवन बिमा कम्पनीको सेवा शुल्क ०.२५ र निर्जीवन बिमा कम्पनीहरूको शुल्क ०.०५ प्रतिशत प्रस्ताव गरिएको थियो ।
वर्तमान समयमा बिमाको व्यापक विस्तार र विकास गर्नुपर्ने अवस्थामा सेवा शुल्क घटाउनु अव्यवहारिक हुने समितिका अध्यक्ष चिरञ्जिवी चापागार्इंले बताए । “प्रत्येक वर्ष हामी बिमा पहुँच बढाउने भन्ने कुरा गरिरहेका छौं ।
यस्तो अवस्थामा शुल्क घटाउँदा बिमाको विकासको काम कसरी सम्भव हुन्छ ? बरु यसलाई बढाउनु पर्ने अवस्था छ,” उनले भने । बिमा क्षेत्रलाई बलियो बनाउन आफूहरूले बिमा प्रतिष्ठानको परिकल्पना गरेको र त्यसका आगामी दिनमा समितिलाई झनै ठूलो कोषको आवश्यकता पर्ने उनले बताए ।

Sunday, February 5, 2017

कृृषि बीमा कम्पनीको आवश्यकता

डा. रविन्द्र घिमिरे
g]पालको कृषि क्षेत्र सबै भन्दा जोखिम युक्त क्षेत्र हो । यस्तो जोखिम बीउ छनौटको अवस्था देखि उत्पादित कृषि फसल बजारमा बिक्री गर्ने अवस्थासम्म कायम रहन्छ ।कृषिमा आधुनिकीकरण गर्ने हो भने किसानलाई उन्नत जातको वा स्थानीय स्वस्थ्य खालको बीउ बीजनको आवश्यकता पर्दछ ।
बीउ नै कृषिको आधार हो । कहिलेकाहंी बजारमा नक्कली बीउ समेत बिक्री हुने कारणले गर्दा हजारौ किसानहरु मारमा परिरहेका छन् भने गलत बीउ सिफारिश हुंदा किसानको उत्पादन कम हुने र बाली चक्रमा पनि असर पर्न जाने भएकोले सम्बन्धित निकाय यस बारेमा सचेत हुनु आवश्यक छ ।
बीउ बीजनसंगै सिंचाई, मल, कृषि औजार, औषधी, दक्ष कृषि मजदुर, भण्डारण, यातायात, र बजारको अवस्थाले पनि कृषिको उत्पादन, उत्पादकत्व र जोखिमको स्तरलाई निर्धारण गर्दछ । नेपालको कृषि मौसमी वर्षामा आधारित छ ।