Wednesday, May 31, 2017

कमोडिटी बजारमा बढ्दैछ रौनक

मुना कुँवर
काठमाडौंः चालू आर्थिक वर्षको पहिलो आठ महिनाको अवधिमा कमोडिटी बजारमार्फत २ खर्ब २६ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँबराबरको कारोबार भएको छ । अर्थ मन्त्रालयले प्रकाशित गरेको आर्थिक सर्वेक्षण ०७३/७४ अनुसार प्रतिवर्ष बजारको कारोबार रकम बढ्दै गएको छ ।
सर्वेक्षणका अनुसार गत आव ०७२/७३ को अन्त्यसम्ममा २ खर्ब ९५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको थियो । यो रकम अघिल्लो आवको सोही अवधिको तुलनामा १५ प्रतिशतले बढी हो । 
नेपालमा सन् २००६ देखि कमोडिटी बजारको सुरुवात भएको हो । सुरुमा बजारमा एक्सचेञ्ज र ब्रोकर कम्पनी दर्ता हुने क्रम उच्च थियो । तर, बजार अपारदर्शी भएको महसुस गरी लगानीकर्ताको लगानी डुब्न सक्ने भन्दैै सरकारले नयाँ कम्पनी दर्ता गर्न रोक लगाएको थियो ।
योसँगै बजारमा हुने कारोबार रकम पनि घटेको हो । सर्वेक्षणअनुसार आव ०७०/७१ मा ४ खर्ब ९९ अर्ब रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको थियो । आव ०७१/७२ मा आउँदा यो रकम घटेर २ खर्ब ५५ करोडमा सिमित भएको छ । तर, पछिल्ला तीन वर्षमा भने कारोबार रकम बढ्दै गएको छ । 

Friday, May 26, 2017

उपेक्षित बिमा बजार

मुना कुँवर

Thursday, May 25, 2017

बीमा समितिमा पैसाको थुप्रो

रोजकुमार श्रेष्ठ


जुन ठाउँमा आवश्यकताभन्दा बढी पैसा थुप्रिन्छ, त्यहाँ पैसाको सदुपयोग नै हुन्छ भन्ने छैन, दुरुपयोग पनि हुन सक्छ । त्यसलाई स्वाभाविक प्रक्रिया पनि मानिन्छ । तत्कालीन अवस्थामा तीनओटा मात्र बीमा कम्पनी भएकाले सरकारले १० ओटासम्म बीमा कम्पनी स्थापना हुन सक्ने लक्ष्यका साथ बीमा ऐन २०४९ को पहिलो संशोधनले व्यवस्था गरेअनुसार ५ जनाको सञ्चालक समिति गठन गरेको थियो । यसले बीमक, अभिकर्ता वा सर्वेयर वा दलालको नाम दर्ता गर्ने, नवीकरण गर्ने, दर्ता खारेज गर्नेलगायत काम गर्छ । यसले बीमा व्यवसायबाट आम्दानी गरेको कुल बीमा शुल्कको १ प्रतिशतका दरले हुन आउने रकम समितिमा जम्मा गर्नुपर्ने व्यवस्था  छ ।

Wednesday, May 24, 2017

बिमा गर्नेमा पुरुषभन्दा महिला अगाडि

मुना कुँवर
काठमाडौ: पुरुषको तुलनामा महिलाहरू बिमाप्रति बढी सचेत रहेको पाइएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले गरेको एक अनुसन्धानले महिलाहरू बिमाप्रति तुलनात्मक रुपमा बढी जागरुक रहेको देखाइएको छ ।
केन्द्रीय बैंकले ‘विप्रेषण प्राप्त गर्ने घरपरिवारको बचत तथा लगानी प्रवृत्ति’सम्बन्धी गरेको अध्ययनले महिला घरमूली भएको परिवारमा ३२.७ प्रतिशतले बिमा गरेको देखाएको छ । यस्तै, पुरुष घरमूली भएको परिवारमा २६.१ प्रतिशतले मात्रै बिमा गरेका छन् । 
बिमालाई भविष्यमा आइपर्ने आर्थिक जोखिमको पूर्वआकलन गरी जोखिम हस्तान्तरण गर्ने प्रक्रिया मानिन्छ । अध्ययनले महिलाहरू कुनै पनि जोखिम आफैं बहन गर्न चाहदैनन् भन्ने देखाएको छ ।
त्यसैले बिमाप्रति महिलाहरू बढी सजग हुने गरेको पेशागत बिमा अभिकर्ता संघ नेपालका कार्यवाहक अध्यक्ष नन्दप्रसाद तिवारीले बताए । “पुरुषहरू जोखिम लिएर बस्न सक्छन् । तर, महिलाहरू लिन चाहदैनन्,” उनले भने । 
अध्ययनले कुल बिमित घरपरिवारमध्ये ९४ प्रतिशतले जीवन बिमा गरेको देखाएको छ । तर, केवल ६ प्रतिशतले मात्र निर्जीवन बिमा गरेको पाइएको छ । नेपालमा जीवन बिमा कम्पनी ९ तथा निर्जीवन बिमा कम्पनी १७ गरी कुल २६ बिमा कम्पनी छन् ।

Tuesday, May 23, 2017

नयाँ बिमकलाई पुँजी जुटाउन तीन महिना

मुना कुँवर
काठमाडौं : जीवन बिमा व्यवसाय सञ्चालनका लागि निवेदन दिएका नयाँ कम्पनीहरूलाई बिमा समितिले पुँजी कायम गर्न तीन महिनाको समय दिएको छ । समितिले नयाँ कम्पनीहरूलाई पत्राचार गर्दै तीन महिनाभित्र पुँजी कायम गर्न समयसीमा दिएको हो । 
नयाँ कम्पनी सञ्चालनको अनुमतिका लागि आवेदन दिएका १२  जीवन बिमा कम्पनीमध्ये १० वटाको स्वीकृतिका लागि समितिले अर्थ मन्त्रालयमा पठाएको थियो । गत बुधबार मन्त्रालयले १० वटै कम्पनीलाई सञ्चालन अनुमति दिएको हो ।
यससँगै कम्पनीहरूलाई लाइसेन्स वितरण गर्न समितिलाई बाटो खुलेको छ । सोही प्रक्रियाअनुसार कम्पनीहरूलाई पुँजी कायम गरी आउन पत्राचार गरिएको समितिका उपनिर्देशक राजकुमार अर्यालले जानकारी दिए । “पुँजी कायम भएपछि मात्रै लाइसेन्स प्रक्रिया अगाडि बढ्नेछ,” उनले भने । 
व्यवसायका लागि अनुमति मागेका कम्पनीमध्ये युनीलाइफ इन्स्योरेन्स र स्टयाण्डर्ड लाइफ इन्स्योरेन्सको प्रक्रिया भने रोकिएको छ । कम्पनीहरूले आवश्यक प्रक्रिया पूरा नगरेकाले लाइसेन्स प्रक्रिया रोकिएको समितिले जनाएको छ ।
पछि कम्पनीहरूले आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरे समितिको बोर्डले निर्णय गरेअनुसार प्रक्रिया अगाडि बढाइनेछ । समितिले जीवन बिमा कम्पनीको हकमा चुक्ता पुँजी २ अर्ब तोकको छ । त्यस्तै, निर्जीवन बिमा कम्पनीको हकमा १ अर्ब तोकिएको छ । सोहीअनुसार १० वटा कम्पनी सञ्चालनसँगै बजारमा २० अर्ब रूपैयाँ लगानी हुने भएको छ । बिमा क्षेत्रमा बढेको लगानीले रोजगारीको अवसर सिर्जना गर्ने समितिले बताएको छ ।

Friday, May 19, 2017

स्वास्थ्य बिमामा नयाँ वसन्त

पदम अवस्थी
सन् २००९ को अमेरिकी राष्ट्रपतिको निर्वाचनमा डेमोत्र्याटिक पार्टीका उम्मेदवार बाराक ओबामाले चुनाव प्रचारप्रसारका क्रममा स्वास्थ्य बिमालाई प्रमुख एजेन्डा बनाए र उनको विजयपछाडिको एउटा कारण स्वास्थ्य बिमा नै थियो ।
स्वास्थ्य उपचार केही अमेरिकीकोे मात्र विशेषाधिकार हो भन्ने परिपाटीको अन्त्य गरेको जस लिने ओबामाले सन् २०१० मा प्यासेन्ट प्रोटेक्सन एन्ड अफोर्डएबल केवल एक्ट (ओबामा केयर) कार्यान्वयनमा ल्याए र  सन् २०१२ को चुनावी प्रचार–प्रसारका क्रममा ओबामा केयरबाट स्वास्थ्य क्षेत्रमा चरम सुधार गर्ने एजेन्डा प्रस्तुत गरे । तर, नयाँ राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ओबामा केयरलाई खारेज गर्ने अन्तरिम आदेश जारी गरे ।
ओबामा वा ट्रम्प कसको एजेन्डा ठीक भन्नुभन्दा पनि स्वास्थ्य बिमालाई प्रमुख एजेन्डा बनाउनुले भने बाँकी विश्वलाई स्वास्थ्य बिमाको महŒव राम्ररी सिकाएको छ । डा. उपेन्द्र देवकोटा स्वास्थ्यमन्त्री हुँदा पहिलो पटक राजनीतिक वृत्तबाट स्वास्थ्य बिमाको पहल सुरु गरे पनि १५ महिनापछि उक्त विषय कुहिरोको कागजस्तै बन्न पुग्यो । त्यसपछि पनि प्रक्रिया पूरा भए र धेरै मन्त्री फेरिए ।

Monday, May 8, 2017

लाइसेन्स माग्दै १६ कम्पनी पुगे बिमा समितिमा

मुना कुँवर
काठमाडौँ: बिमा व्यवसाय सञ्चालनका लागि अनुमतिपत्र माग गर्दै १६ वटा कम्पनी बिमा समिति पुगेका छन् ।
समितिको निर्देशनअनुसार कम्पनीहरू अद्यावधिक भइ समितिमा पुगेका हुन् । यसअघि नै कम्पनी रजिष्ट्रार कार्यालयमा दर्ता भइ समितिमा पुगेका कम्पनीलाई २१ दिनको अवधि दिएर समितिले परिमार्जनसहित कागजपत्र बुझाउन निर्देशन दिएको थियो ।
कागजपत्र बुझाउने अन्तिम दिन आइतबारसम्म १२ वटा जीवन र ४ वटा निर्जीवन कम्पनीले कागजपत्र बुझाएका हुन् । 
समितिको चैत ३० मा बसेको सञ्चालक समिति बैठकले नयाँ बिमा कम्पनीको लाइसेन्स खुला गर्ने निर्णय गरेको थियो । समितिले यसअघि नै रजिष्ट्रार कार्यालयमा दर्ता भइ बसेका कम्पनीलाई मात्र लाइसेन्स वितरण गर्ने निर्णय गरेको थियो । 
सोही बमोजिम समितिले वैशाख ३ गते सबै कम्पनीलाई पत्राचार गरेको थियो । कम्पनीहरूलाई १० वर्षअघि दर्ता भएकाले समितिको नयाँ मापदण्डसहित परिमार्जित भएर आउन तीन हप्ताको समय दिइएको थियो । 

Monday, May 1, 2017

मिलापत्रबाटै २२ करोड ऋण असुली

मुना कुँवर