४० प्रतिशत दाबीको सर्वे रिपोर्ट आउन बाँकी

२०७२-०६-२२ मा प्रकाशित     १२६ पटक पढिएको    ० बिचार / प्रतिक्रिया

मुना कुँवर

असोज २१, काठमाडौं । भूकम्प गएको करीब ६ महीना बितिसक्दा पनि क्षतिग्रस्त भएका ४० प्रतिशत दाबीको सर्वे विवरण अभैm आउन सकेको छैन । असोज १९ गतेसम्ममा निर्जीवन कम्पनीहरूमा ६० प्रतिशत सर्वे रिपोर्ट मात्र प्राप्त भएको बीमा समितिको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ । ठूला परियोजना र दुर्गम क्षेत्रको क्षतिको सर्वे गर्न कठिन भएकाले रिपोर्ट आउन ढिलो भएको हुनसक्ने सगरमाथा इन्स्योरेन्स कम्पनीमा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत वीरेन्द्र बैदावर क्षेत्रीले बताए । उनले भने, ‘क्षतिको रिपोर्ट आउन अझै केही समय लाग्छ ।’

बीमा समितिको तथ्याङ्कअनुसार १६ बीमा कम्पनीमा (एनबीबाहेक) अहिलेसम्म १७ हजार १ सय ७८ बीमा दाबी परेका छन् । ती दाबीमध्ये १० हजार ४ सय १६ ओटा दाबीको मात्रै सर्वे रिपोर्ट प्राप्त भएको तथ्याङ्कले देखाएको छ । दुर्गम क्षेत्रमा सर्वेयरहरू जान अप्ठ्यारो भएकाले सर्वे रिपोर्ट आउन नसकेको लुम्बिनी जनरल इन्स्योरेन्स कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत विनोदकाजी श्रेष्ठले बताए । उनले भने, ‘सम्भवतः यस वर्षको अन्त्यतिर सर्वेको काम सकिन्छ ।’

बीमा कम्पनीमा परेको क्षतिको दाबी भुक्तानी गर्नुपूर्व आधिकारिक सर्वेयरद्वारा सर्वे गराउनु पर्ने प्रावधान छ । तर, नेपालमा सर्वेयर सीमित हुनुका साथै उपकरणको पनि समस्या भएकाले समयमा नै सर्वे गर्न नसकिएको कम्पनीहरूको भनाइ छ । त्यस्तै, भूकम्पको पराकम्पन जाने क्रम अझै पनि रहेकाले ग्रामीण क्षेत्रमा जान कठिन भएको श्रेष्ठले बताए । उनले भने, ‘भूकम्पका कारण बर्षातको समयमा बाढीपहिरो जाने सम्भावना पनि उत्तिकै छ । त्यसैले पनि त्यस्ता क्षेत्रमा गइहाल्न सकिने अवस्था छैन ।’ त्यस्तै, वर्षात्मा ठूला जलविद्युत् परियोजना सर्वे गर्न नसकिने भएकाले केही समय पर्खनुपर्ने बाध्यता रहेको उनले बताए ।  

भूकम्पपछि कम्पनीहरूले सबैभन्दा पहिले शहरी क्षेत्रमा भएको क्षतिको मात्रै सर्वे गरेका छन् । यस्ता स्थानमा सहज पहुँच हुने र सीमित सर्वेयर भएकाले पनि कम्पनीहरूले पहिला शहरी क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिएका हुन् । यद्यपि ठूला क्षति (रू. ४० लाखभन्दा माथिको दाबी)को सर्वेका लागि पुनर्बीमा कम्पनीहरूले आपैmले सर्वेयर खटाएका छन् । तर, पुनर्बीमा कम्पनीबाट आएका विदेशी सर्वेयरले नेपाली सर्वेयरसँग सहकार्य गर्नुपर्ने प्रावधान छ । यस्तो अवस्थामा कहिलेकाहीँ विदेशी सर्वेयर र नेपाली सर्वेयरबीच राम्रो सहकार्य हुन नसक्दा सर्वे कार्य सम्पन्न हुन समय लाग्ने कम्पनीहरूले बताएका छन् ।

बीमा समितिका अनुसार हालसम्म नेपालमा ४ सय ५० जनाले सर्वेयर लाइसेन्स लिएका छन् । तर, लाइसेन्स लिएकामध्ये करीब १ सयमात्रै सर्वे कार्यमा क्रियाशील छन् ।
तर, कम्पनीहरूमा क्षतिको तुलनामा धेरै दाबी आउन थालेपछि समितिले सर्वेयरसम्बन्धी नीतिमा पनि लचकता अपनाएको छ । हालसम्म कम्पनीहरूमा करीब रू. १८ अर्ब बराबरको दाबी परेको छ । उक्त रकममध्ये अहिलेसम्म करीब रू. ५ अर्ब मात्रै दाबी भुक्तानी भएको छ । यो रकम दाबी रकमको करीब २७ प्रतिशत हो ।