दाबी भुक्तानी गर्न बिमा कम्पनीहरू उदासीन

मुना कुँवर

निर्जीवन बिमा कम्पनीहरूले पछिल्लो समयमा दाबी भुक्तानीलाई प्राथमिकतामा राखेको बताए पनि तथ्यांकले भने भुक्तानी हुन बाँकी दाबी बापतको व्यवस्था रकम प्रतिवर्ष बढेको देखाएको छ । कम्पनीहरूको विगत नौ वर्षको तथ्यांकअनुसार भुक्तानी हुन बाँकी दाबीबापत व्यवस्था रकम औसत ३५ प्रतिशत बढेको देखिएको छ । आव ०६४-६५ मा कम्पनीहरूले व्यवस्था गरेको यस्तो रकम ५९ करोड ५४ लाख थियो भने आव ०७२-७३ मा ४ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ बाँकी रहेको तथ्यांकले देखाएको छ । 

बिमा विनियमावली २०४९ को दफा ३२ अनुसार कुनै दुर्घटना भएको जानकारी पाउने बित्तिकै विमकले सर्भेयर खटाउन सक्नेछ । सर्भेयरले आवश्यक जाँचबुझ गरी १५ दिनभित्र बिमकको दायित्वको निर्धारण गरी त्यसको विस्तृत विवरण समेतको प्रतिवेदन बिमकसमक्ष पेश गर्नुपर्ने छ । र त्यसबारे बिमा लेखको सर्त तथा सुविधाको अधिनमा रही बिमितले पाउन सक्ने रकम उल्लेख गरी बिमितलाई जानकारी दिनुपर्नेछ । सर्भेयरले बिमकसमक्ष प्रतिवेदन पेस गरेको साधारणतया ३५ दिनभित्र बिमकले दायित्व ठहर गरी बिमितलाई निर्जीवन बिमाको दाबी भुक्तानी गर्नुपर्ने छ । तर, कम्पनीहरूले यस्तो दाबी रकम भुक्तान नगरेको अवस्थामा आवको अन्तिममा थप १५ प्रतिशत रकमको व्यवस्था गर्नुपर्छ । अर्थात् गत आवमा कुनै कम्पनीले बिमा दाबी बापत भुक्तान गर्नुपर्ने रकम १ करोड छ तर, कम्पनीले उक्त आवमा भुक्तानी गर्न सकेन भने उक्त रकमको थप १५ प्रतिशत अर्थात् १ करोड १५ लाख रुपैयाँ व्यवस्था गर्नुपर्छ । जसलाई भुक्तानी हुन बाँकी दाबीबापतको व्यवस्था भनिन्छ ।

कम्पनीहरूको लेखा परीक्षण भएको तथ्यांकअनुसार आव २०७२-७३ यस्तो रकम घटेको देखिए पनि नौ वर्षको अवधिमा औसतमा बृद्धि भएको देखिएको छ । समयमा दाबी भुक्तानी नगर्दा कम्पनीहरूले थप १५ प्रतिशत व्यवस्था गर्नुपर्ने भएपछि कम्पनीको नाफा प्रभावित हुन जान्छ । त्यसैले कम्पनीहरूले जतिसक्दो छिटो भुक्तानी गर्नुपर्ने समितिका उपनिर्देशक दिनेशकुमार लालले बताए । “जुन कम्पनीले समयमा नै भुक्तानी गर्छ । सो कम्पनी प्रति मानिसको विश्वास पनि बढ्दै जान्छ । जसले बजारीकरणको काम गर्छ,” उनले भने । 

बिमा कम्पनीहरूले भने पछिल्लो समयमा भुक्तानी नै प्राथमिकतामा राखेको बताउँदै आएका छन् । सगरमाथा इन्स्योरेन्स र नेको इन्स्योरेन्सले तत्काल भुक्तानीको प्रक्रियालाई मध्यनजर गरी अन द स्पट पेमेन्टको समेत व्यवस्था गरेका छन् । पहिला समयमा भुक्तानी नगरे आम्दानी बढ्छ भन्ने केही कर्मचारीको गलत धारण थियो जुन अहिले परिवर्तन भै सकेको बिमकहरूको दाबी छ । 

कतिपय अवस्थामा भने सर्भेयरहरूले समयमा नै प्रतिवेदन नबुझाउँदा भुक्तानी गर्न नसकिएको बिमकहरूले बताएका छन् । त्यस्तै सर्भेयरले भने विमितहरूले समयमा नै कागजपत्र नबुझाउँदो समयमा नै सर्भे रिपोर्ट बुझाउन नसकिएको बताउँदै आएका छन् । अधिकांश विमितहरूले समयमा नै कागजपत्र बुझाउँदैनन् । केही सिमित र विमाप्रति सचेत व्यक्तिले मात्रै समयमा कागजपत्र बुझाउने गरेको उनीहरूको भनाइ छ । 

यसका अतिरिक्त केही कम्पनीहरूले सर्भे प्रतिवेदन समयमा पाए पनि नियतवश नै भुक्तानी रोकिदिने गरेको पीडितहरू बताउँछन् । त्यस्तै, केही कम्पनीहरूले भने दाबीबापत पुर्नबिमा कम्पनीबाट पाउने रकम केही समयमा होल्ड गर्न सके ब्याज आम्दानी गर्न सकिने मनसाय राखी भुक्तानीको प्रक्रियालाई ढिलासुस्ती गर्ने गरेको उनीहरूले बताए । 

https://www.karobardaily.com/news/insurance/944